از « مستقلات عقليه » است و لذا در قرآن مجيد در آئين انبياى ديگر نيز اين احكام كم و بيش ديده مىشود ( 1 ) . 4 - اهميت نيكى به پدر و مادر - ذكر نيكى به پدر و مادر ، بلافاصله بعد از مبارزه با شرك ، و قبل از دستورهاى مهمى همانند تحريم قتل نفس ، و اجراى اصول عدالت ، دليل بر اهميت فوق العاده حق پدر و مادر در دستورهاى اسلامى است . اين موضوع وقتى روشنتر مىشود كه توجه كنيم به جاى « تحريم آزار پدر و مادر » كه هماهنگ با ساير تحريمهاى اين آيه است ، موضوع احسان و نيكى كردن ، ذكر شده است يعنى نه تنها ايجاد ناراحتى براى آنها حرام است بلكه علاوه بر آن ، احسان و نيكى در مورد آنان نيز لازم و ضرورى است . و جالبتر اينكه كلمه « احسان » را به وسيله « ب » متعدى ساخته و فرموده است « بالوالدين احسانا » ، و مىدانيم احسان گاهى با « الى » و گاهى با « ب » ذكر مىشود ، در صورتى كه با « الى » ذكر شود ، مفهوم آن نيكى كردن است هر چند بطور غير مستقيم و بالواسطه باشد ، اما هنگامى كه با « ب » ذكر مىشود معنى آن نيكى كردن بطور مستقيم و بدون واسطه است ، بنا بر اين آيه تاكيد مىكند كه موضوع نيكى به پدر و مادر را بايد آن قدر اهميت داد كه شخصا و بدون واسطه به آن اقدام نمود ( 2 ) . 5 - قتل فرزندان به خاطر گرسنگى - از اين آيات برمىآيد كه عربهاى دوران جاهلى نه تنها دختران خويش را به خاطر تعصبهاى غلط زنده به گور

--> ( 1 ) آيه 13 سوره شورى ( 2 ) تفسير المنار جلد 8 ص 185